جغرافیا و پژوهش های شهری

چکیده شهر خلاق به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین توسعه شهری، نقش مهمی در ارتقای توسعه پایدار از طریق تقویت نوآوری، سرمایه انسانی، صنایع خلاق و حکمرانی مشارکتی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری شاخص‌های شهر خلاق مؤثر بر توسعه پایدار شهری در بندر بوشهر انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی بوده و با استفاده از روش تحلیل ساختاری و نرم‌افزار میک‌مک انجام شده است. جامعه آماری شامل 17 نفر از خبرگان حوزه‌های برنامه‌ریزی شهری، مدیریت شهری و توسعه پایدار بود که به روش هدفمند انتخاب شدند. بر اساس مطالعات نظری و نظر خبرگان، 25 متغیر کلیدی شهر خلاق شناسایی و در قالب ماتریس اثرات متقاطع 25×25 مورد تحلیل قرار گرفت. متغیرهای همکاری نهادی شهری با امتیاز تأثیرگذاری 66، آموزش خلاقیت و نوآوری با امتیاز 65، کیفیت فضاهای عمومی و سرزندگی و زیست‌پذیری شهری هر کدام با امتیاز 59 و حکمرانی شهری خلاق با امتیاز 58، مهم‌ترین پیشران‌های توسعه پایدار شهری شناسایی شدند. تحلیل اثرات غیرمستقیم نیز ثبات کامل رتبه‌بندی متغیرها را نشان داد که بیانگر اعتبار بالای ساختار روابط میان شاخص‌ها است. یافته‌ها حاکی از آن است که تقویت همکاری نهادی، حکمرانی خلاق، آموزش و نوآوری و ارتقای کیفیت فضاهای عمومی، مؤثرترین راهبرد برای تحقق توسعه پایدار شهری مبتنی بر رویکرد شهر خلاق در بندر بوشهر محسوب می‌شود. همچنین نتایج نشان می‌دهد که هم‌افزایی میان نهادهای شهری و بخش خصوصی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تسریع فرآیند توسعه پایدار و افزایش تاب‌آوری شهری داشته باشد و پایداری محیطی را نیز تقویت کند.

چکیده جاذبه‌های گردشگری یک مقصد فراتر از پدیده‌های طبیعی و تاریخی آن است و رویدادهای متنوع برگزار شده در طول سال، پتانسیل قابل توجهی برای توسعه صنعت گردشگری دارند و ابزاری راهبردی برای بازاریابی و جذب گردشگر محسوب می‌شوند. این پژوهش کاربردی با هدف شناسایی و سنجش تأثیر متغیرهای فرهنگی، اجتماعی، مدیریتی، محیطی و اقتصادی بر توسعه گردشگری رویداد در شهر کرج انجام شد و به دنبال ارائه راهکارهای عملی برای بهبود آن است. جمع‌آوری داده‌ها به روش توصیفی و پیمایشی صورت گرفت. اطلاعات لازم از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی، با استفاده از یک پرسش‌نامه ساختاریافته، از ۳۸۴ گردشگر علاقه‌مند به رویدادها (به روش نمونه‌گیری در دسترس) گردآوری شد. اعتبار و پایایی پرسش‌نامه با استفاده از روایی و پایایی مورد سنجش قرار گرفت. داده‌ها با بهره‌گیری از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، در قالب مدل‌سازی معادلات ساختاری، تحلیل شدند. شاخص کایزر مایر اوکلین (KMO) برای اطمینان از کفایت حجم نمونه به کار رفت و ضریب آلفای کرونباخ در تمامی موارد بیش از ۰/۷ گزارش شد که نشان‌دهنده پایایی ابزار اندازه‌گیری است. تحلیل‌ها با نرم‌افزارهای SPSS 24 و AMOS 24 انجام شد. یافته‌ها نشان دادند که متغیرهای فرهنگی با ۴۵/۸۸۱ % واریانس تبیین‌شده، مهم‌ترین عامل در توسعه گردشگری رویداد در کرج هستند. پس از آن، به ترتیب متغیرهای اجتماعی، متغیرهای مدیریتی، متغیرهای محیطی، و متغیرهای اقتصادی قرار گرفتند. این پژوهش، برخلاف بسیاری از مطالعات پیشین که غالباً بر جنبه‌های اقتصادی و تک‌بعدی گردشگری رویداد متمرکز بوده‌اند، با در نظر گرفتن پنج متغیر کلیدی، رویکردی جامع و چندبعدی را برای فهم و بهبود این صنعت ارائه می‌دهد.